Դրական տասնորդական կոտորակների գումարումը հանգում է բնական թվերի գումարմանը, իսկ վերջինս հարմար է կատարել սյունակով։ Այդ պատճառով սյունակով է կատարվում նաև տասնորդական կոտորակների գումարումը : Այդ գումարման հաշվեկանոնը հետևյալն է.
Տասնորդական կոտորակները գրվում են սյունակով այնպես, որ նրանց համապատասխան կարգերում գրված թվանշանները և ստորակետը լինեն մեկը մյուսի տակ։
2) Կոտորակների միջև դրվում է + նշանը, և ներքևում գիծ է տարվում։
3) Ստորակետերն անտեսվում են, և համապատասխան բնական թվերը գումարվում են։
4) Ստացված թվի գրառման մեջ ստորակետ է դրվում գումարելիների ստորակետերի տակ։ Ստացված կոտորակն էլ տրված կոտորակների գումարն է։
Առաջադրանքներ
1. Կատարե՛ք գումում.
ա) 3,82 + 41,705= 45,525
բ) 8,903 + 152,9= 161,803
գ) 5,51 + 6,36= 11,87
դ) 0,921 + 4,8=5,721
ե) 0,0032 + 1119,69=119,6932
զ) 0,002 + 0,00017= 0,00217
2. Կատարե՛ք գումարում.
ա)(–1,2) + (–3,4) = -4,6
բ) (–0,37) + (–6,23)= – 6,60
գ) (–1,001) + (–2,456) = -3,457
դ) (–8,75) + (–1,25) = – 10,
ե) (–4,38) + (–2,04) = – 6,42
զ) (–18,203) + (–0,411) = – 18,614
3. Կատարե՛ք գործողությունները.
ա) 2 + 0,38= 2,38
գ) 100 + 0,096=100,096
ե) 0,836 + 10= 10,836
բ) 1 + 15,07= 16,07
դ) 20 + 4,097= 24,096
զ) 5,0001 + 18= 5,0019
4. Լուծե՛ք հավասարումը.
ա) x– 0,99 = 0,01
x=109
գ) x– 8,64 = 0
x=864
ե) x – 0,3 = 1
x=1,3
բ) 4,52 = x – 10,48
x=14,70
դ) 20,3 = x – 0,45
x=20,48
զ) 17,4 = x – 11,2
x= 28,6
5. Եռանկյան կողմերի երկարություններն են` 4,11 սմ, 2,65 սմ, 3,8 սմ: Գտե՛ք եռանկյան պարագիծը:
p=10,56
6. Քառակուսու կողմի երկարությունը 3,72 դմ է։ Եթե քառակուսու կողմը մեծացվի 10 անգամ, ինչի՞ հավասար կլինի ստացված քառակուսու պարագիծը։
p=148,8
7. Հետևյալ թվերից յուրաքանչյուրը մեծացրե՛ք 10 անգամ.
ա) 7,02
70,2
բ) 83,204
832,04
գ) 20
200
դ) 0,008։
0,08
8. Հետևյալ թվերից յուրաքանչյուրը փոքրացրե՛ք 100 անգամ.
ա) 32,11
0,3211
բ) 0,005
0,00005
գ) 2,32
0,0232
դ) 1534,1
15,341
9. Գրե՛ք 24 թվի բոլոր բաժանարարները։ Քանի՞սն են դրանք։
Համարիչում ստորակետով աջից անջատենք այնքան թվանշան, քանի զրո որ կա հայտարարում։ Ստացված գրառումը կլինի այդ տասնորդական կոտորակի դիրքային գրառումը։
Օրինակ` 67410=67,4 -87365100=-873,65 73100=0,73
Տասնորդական կոտորակների դիրքային գրառման մեջ ստորակետից առաջ գրված թիվը կոչվում է տասնորդական կոտորակի ամբողջ մաս, իսկ ստորակետից հետո գրված թիվը՝ նրա կոտորակային մաս։ Դրական տասնորդական կոտորակի դիրքային գրառման մեջ թվանշանի զբաղեցրած տեղը կոչվում է կարգ:
Առաջադրանքներ
Դիրքային գրառումով գրե՛ք տասնորդական կոտորակը.
674/10=67,4
7332/100=73,32
5889/1000=5,889
83/100=0,83
7112/1000=7,112
7/100=0,07
513/1000=0,513
78/1000=0,078
2.Տասնորդական կոտորակը գրե՛ք սովորական կոտորակի տեսքով.
Ինչպես գիտենք, Երկիր մոլորակը բաղկացած է ջրային և ցամաքային տարածքներից, որոնց ընդհանուր մակերեսը 510 մլն կմ² է:
Երկրագնդի և Լուսնի տեսքը տիեզերքից
Ընդ որում ջրային տարածքներն ավելի քան 2 անգամ մեծ մակերես են զբաղեցնում, քան ցամաքայինները:
Աշխարհագրական Մեծ հայտնագործությունների ժամանակներից մինչև մեր օրերն իրականացված բազմաթիվ հետազոտություններն ապացուցել են, որ բոլոր օվկիանոսներն անմիջականորեն կամ նեղուցների ու ջրանցքների միջոցով կապված են միմյանց հետ և միասին կազմում են Համաշխարհային օվկիանոսը:
Համաշխարհային օվկիանոսի մակերեսը 361 մլն կմ² է և այն կազմված է ոչ միայն օվկիանոսներից, այլև դրանց մաս կազմող ծովերից և ծովածոցերից, հարևան ջրային մարմինները միմյանց միացնող նեղուցներից և ջրանցքներից:
Ընդհանուր առմամբ ցամաքային տարածքները զբաղեցնում են 149 մլն կմ² մակերես և բաղկացած են մայրցամաքներից ու դրանց շրջապատող բազմաթիվ կղզիներից:
Մայրցամաքները Երկրագնդի ցամաքի խոշորագույն հատվածներն են, որոնք բոլոր կողմերից շրջապատված են օվկիանոսներով և դրանց մասերով:
Կարևոր է հիշել, որ յուրաքանչյուր մայրցամաք ձևավորվել և զարգացել է որոշակի պլատֆորմի կամ մի քանի պլատֆորմների (ինչպես օրինակ Եվրասիան) հիման վրա, ի տարբերություն Գրենլանդիայի պես խոշոր կղզիների, որոնք ժամանակին եղել են մայրցամաքի մաս, սակայն Երկրի ընդերքում տեղի ունեցող շարժումների արդյունքում ժամանակի ընթացքում անջատվել են մայրցամաքից և դարձել առանձին տարածքային միավոր:
Մայրցամաքների տարածքները աճող հաջորդականությամբ
Ներկայիս մայրցամաքները միմյանցից տարբերվում են բազմաթիվ ֆիզիկաաշխարհագրական երևույթներով, որոնք պայմանավորված են ոչ միայն տարածքի մեծությամբ և ձգվածությամբ, այլև Երկրագնդի վրա մայրցամաքների դիրքով:
Երկրագնդի մայրցամաքները
Ամենախոշոր մայրցամաքը Եվրասիան է (54,8 մլն կմ²), որը նաև արևմուտքից-արևելք և հյուսիսից-հարավ ձգվածությամբ է գերազանցում մյուս մայրցամաքներին։
Մեծությամբ երկրորդը Աֆրիկան է՝ միակ մայրցամաքը, որը միաժամանակ տարածվում է ինչպես հյուսիսային և հարավային կիսագնդերում, այնպես էլ արևելյան և արևմտյան կիսագնդերում:
Աֆրիկային հաջորդում են Հյուսիսային և Հարավային Ամերիկաները։
Մեծությամբ նախավերջին տեղում է գտնվում Անտարկտիդա մայրցամաքը, որի միայն մի փոքր մասն է ընկած հարավային բևեռային շրջագծից հյուսիս, և որի տարածքում է գտնվում հարավային բևեռը՝ դարձնելով Անտարկտիդան միակ մայրցամաքը, որը չունի հարավային, արևելյան և արևմտյան ծայրակետեր:
Տարածքով ամենափոքրը Ավստրալիան է, որի մեջտեղով է անցնում հարավային արևադարձը և որը ամբողջովին արևելյան կիսագնդում տարածվող միակ մայրցամաքն է:
Մայրցամաքներն, ինչպես և աշխարհամասերը վեցն են:
Մայրցամաքները և աշխարհամասերը
Ընդհանուր առմամբ կարող ենք նշել, որ ի տարբերություն մայրցամաքների աշխարհամասերը ընգրկում են նաև մայրցամաքների հարակից կղզիները:
Աշխարհամասերը
Այսպիսով, նայելով քարտեզներին կնկատենք, որ օրինակ Եվրասիա մայրցամաքն ամբողջովին տարածվում է հյուսիսային կիսագնդում, սակայն Ասիա աշխարհամասը, շնորհիվ կղզային տարածքների, գտնվում է միաժամանակ և՛ հյուսիսային, և՛ հարավային կիսագնդերում:
Աշխարհագրական դիրքը, ձգվածությունը հյուսիսից-հարավ և արևելքից-արևմուտք իր հերթին պայմանավորում է մայրցամաքների և աշխարհամասերի բնության բաղադրիչների բազմազանությունը և տարածական առանձնահատկությունները, ինչը հանդիսանում է մայրցամաքների և օվկիանոսների աշխարհագրության ուսումնասիրության մյուս կարևոր խնդիրը
Իհարկե, ահա 15 տարբերակով հարցեր «Մայրցամաքներ և աշխարհամասեր» թեմայի շուրջ՝ կազմված տրամադրված տեքստի հիման վրա։
Մայրցամաքներ և աշխարհամասեր
Ինչպես գիտենք, Երկիր մոլորակը բաղկացած է ջրային և ցամաքային տարածքներից, որոնց ընդհանուր մակերեսը 510 մլն կմ² է:
Երկրագնդի և Լուսնի տեսքը տիեզերքից
Ընդ որում ջրային տարածքներն ավելի քան 2 անգամ մեծ մակերես են զբաղեցնում, քան ցամաքայինները:
Աշխարհագրական Մեծ հայտնագործությունների ժամանակներից մինչև մեր օրերն իրականացված բազմաթիվ հետազոտություններն ապացուցել են, որ բոլոր օվկիանոսներն անմիջականորեն կամ նեղուցների ու ջրանցքների միջոցով կապված են միմյանց հետ և միասին կազմում են Համաշխարհային օվկիանոսը:
Համաշխարհային օվկիանոսի մակերեսը 361 մլն կմ² է և այն կազմված է ոչ միայն օվկիանոսներից, այլև դրանց մաս կազմող ծովերից և ծովածոցերից, հարևան ջրային մարմինները միմյանց միացնող նեղուցներից և ջրանցքներից:
Ընդհանուր առմամբ ցամաքային տարածքները զբաղեցնում են 149 մլն կմ² մակերես և բաղկացած են մայրցամաքներից ու դրանց շրջապատող բազմաթիվ կղզիներից:
Մայրցամաքները Երկրագնդի ցամաքի խոշորագույն հատվածներն են, որոնք բոլոր կողմերից շրջապատված են օվկիանոսներով և դրանց մասերով:
Կարևոր է հիշել, որ
հիման վրա, ի տարբերություն Գրենլանդիայի պես խոշոր կղզիների, որոնք ժամանակին եղել են մայրցամաքի մաս, սակայն Երկրի ընդերքում տեղի ունեցող շարժումների արդյունքում ժամանակի ընթացքում անջատվել են մայրցամաքից և դարձել առանձին տարածքային միավոր:
Մայրցամաքների տարածքները աճող հաջորդականությամբ
Ներկայիս մայրցամաքները միմյանցից տարբերվում են բազմաթիվ ֆիզիկաաշխարհագրական երևույթներով, որոնք պայմանավորված են ոչ միայն տարածքի մեծությամբ և ձգվածությամբ, այլև Երկրագնդի վրա մայրցամաքների դիրքով:
Երկրագնդի մայրցամաքները
Ամենախոշոր մայրցամաքը Եվրասիան է (54,8 մլն կմ²), որը նաև արևմուտքից-արևելք և հյուսիսից-հարավ ձգվածությամբ է գերազանցում մյուս մայրցամաքներին։
Մեծությամբ երկրորդը Աֆրիկան է՝ միակ մայրցամաքը, որը միաժամանակ տարածվում է ինչպես հյուսիսային և հարավային կիսագնդերում, այնպես էլ արևելյան և արևմտյան կիսագնդերում:
Աֆրիկային հաջորդում են Հյուսիսային և Հարավային Ամերիկաները։
Մեծությամբ նախավերջին տեղում է գտնվում Անտարկտիդա մայրցամաքը, որի միայն մի փոքր մասն է ընկած հարավային բևեռային շրջագծից հյուսիս, և որի տարածքում է գտնվում հարավային բևեռը՝ դարձնելով Անտարկտիդան միակ մայրցամաքը, որը չունի հարավային, արևելյան և արևմտյան ծայրակետեր:
Տարածքով ամենափոքրը Ավստրալիան է, որի մեջտեղով է անցնում հարավային արևադարձը և որը ամբողջովին արևելյան կիսագնդում տարածվող միակ մայրցամաքն է:
Մայրցամաքներն, ինչպես և աշխարհամասերը վեցն են:
Մայրցամաքները և աշխարհամասերը
Ընդհանուր առմամբ կարող ենք նշել, որ ի տարբերություն մայրցամաքների աշխարհամասերը ընդգրկում են նաև մայրցամաքների հարակից կղզիները:
Աշխարհամասերը
Այսպիսով, նայելով քարտեզներին կնկատենք, որ օրինակ Եվրասիա մայրցամաքն ամբողջովին տարածվում է հյուսիսային կիսագնդում, սակայն Ասիա աշխարհամասը, շնորհիվ կղզային տարածքների, գտնվում է միաժամանակ և՛ հյուսիսային, և՛ հարավային կիսագնդերում:
Աշխարհագրական դիրքը, ձգվածությունը հյուսիսից-հարավ և արևելքից-արևմուտք իր հերթին պայմանավորում է մայրցամաքների և աշխարհամասերի բնության բաղադրիչների բազմազանությունը և տարածական առանձնահատկությունները, ինչը հանդիսանում է մայրցամաքների և օվկիանոսների աշխարհագրության ուսումնասիրության մյուս կարևոր խնդիրը
Իհարկե, ահա 15 տարբերակով հարցեր «Մայրցամաքներ և աշխարհամասեր» թեմայի շուրջ՝ կազմված տրամադրված տեքստի հիման վրա։
Հարցեր Մայրցամաքների և Աշխարհամասերի վերաբերյալ
Ինչպիսի՞ն է Երկրի մակերեսի բաշխումը ջրային և ցամաքային տարածքների միջև:
Ջրային տարածքը ցամաքային տարածքից կրկնակի մեծ է։
Ի՞նչ է ներկայացնում Համաշխարհային օվկիանոսը և ինչի՞ց է այն բաղկացած (բացի օվկիանոսներից):
Համաշխարհային օվկիանոսը իր մեջ ներառում է օվկիանոսները, մայրցամաքները, կղզիները։
Ինչո՞վ է տարբերվում մայրցամաքը խոշոր կղզուց (օրինակ՝ Գրենլանդիայից) ձևավորման տեսանկյունից:
Յուրաքանչյուր մայրցամաք ձևավորվել և զարգացել է որոշակի պլատֆորմի կամ մի քանի պլատֆորմների (ինչպես օրինակ Եվրասիան) հիման վրա, ի տարբերություն Գրենլանդիայի պես խոշոր կղզիների, որոնք ժամանակին եղել են մայրցամաքի մաս, սակայն Երկրի ընդերքում տեղի ունեցող շարժումների արդյունքում ժամանակի ընթացքում անջատվել են մայրցամաքից և դարձել առանձին տարածքային միավոր:
Թվարկե՛ք Երկրագնդի մայրցամաքները՝ դասավորված ըստ տարածքի աճման կարգով:
Եվրասիա, Հյուսիսային և Հարավային Ամերիկա ,Աֆրիկա , Ավստրալիա , անտարկտիդա
Ո՞ր մայրցամաքն է միաժամանակ տարածվում հյուսիսային, հարավային, արևելյան և արևմտյան կիսագնդերում:
Եվրասիա
Ինչի՞ շնորհիվ է Ասիա աշխարհամասը գտնվում և՛ հյուսիսային, և՛ հարավային կիսագնդերում, ի տարբերություն Եվրասիա մայրցամաքի:
Եվրասիա մայր ցամաքը տարածվում է կղզիների շնորհիվ։
Ո՞ր մայրցամաքն է ամբողջովին տարածվում արևելյան կիսագնդում:
Միայն արևելյան կիսագնդում Ավստրալիա մայրցամաքն է։
Ո՞րն է աշխարհամասերի և մայրցամաքների հիմնական տարբերություններից մեկը ըստ տրված տեղեկության:
Ի տարբերություն մայրցամաքների աշխարհամասերը ընդգրկում են նաև մայրցամաքների հարակից կղզիները:
Ի՞նչ է պայմանավորում մայրցամաքների բնության բազմազանությունը և առանձնահատկությունները:
Ձգվածությունը
Ո՞ր մայրցամաքն է ձգվածությամբ գերազանցում մնացած բոլորին և՛ արևմուտքից-արևելք, և՛ հյուսիսից-հարավ ուղղություններով:
Եվրասան։
Ինչպե՞ս են կապված միմյանց հետ Երկրի բոլոր օվկիանոսները:
Ջրանցքներրով և նեղուցներով ։
Քանի՞ մայրցամաք և քանի՞ աշխարհամաս կա:
6 մայրցամաք և վեց աշխարահամաս
Ո՞ր մայրցամաքն է համարվում ամենափոքրը տարածքով և ինչ ուշագրավ աշխարհագրական գիծ է անցնում նրա միջով:
Տարածքով ամենափոքրը Ավստրալիան է, որի մեջտեղով է անցնում հարավային արևադարձը և որը ամբողջովին արևելյան կիսագնդում տարածվող միակ մայրցամաքն է:
Ի՞նչ առանձնահատկություններ ունի Անտարկտիդա մայրցամաքը իր աշխարհագրական դիրքի և ծայրակետերի առումով:
Մեծությամբ նախավերջին տեղում է գտնվում Անտարկտիդա մայրցամաքը, որի միայն մի փոքր մասն է ընկած հարավային բևեռային շրջագծից հյուսիս, և որի տարածքում է գտնվում հարավային բևեռը՝ դարձնելով Անտարկտիդան միակ մայրցամաքը, որը չունի հարավային, արևելյան և արևմտյան ծայրակետեր:
Ո՞ր մայրցամաքի տարածքում է գտնվում Հարավային բևեռը։
Անտարկտիդա
Թեստային աշխատանք
1. Ինչպիսի՞ն է Երկրի մակերեսի բաշխումը ջրային և ցամաքային տարածքների միջև: ա) Մոտ հավասար բ) Ջրային տարածքները մոտ 2 անգամ մեծ են ցամաքայիններից գ) Ցամաքային տարածքներն ավելի մեծ են դ) Ջրային տարածքները մոտ 4 անգամ մեծ են
2. Ի՞նչ ընդհանուր անունով է կոչվում մոլորակի բոլոր ջրային տարածությունների միասնական համակարգը: ա) Ծովերի և օվկիանոսների համալիր բ) Ջրային տարածություն գ) Համաշխարհային օվկիանոս դ) Օվկիանոսային տարածություն
3. Ի՞նչ հիմնական տարբերություն կա մայրցամաքի և Գրենլանդիայի պես խոշոր կղզու միջև: ա) Կղզիները միշտ ավելի փոքր են բ) Մայրցամաքները ձևավորվել են որոշակի պլատֆորմի հիման վրա, իսկ կղզիները՝ ոչ գ) Կղզիները շրջապատված են ծովերով, իսկ մայրցամաքները՝ օվկիանոսներով դ) Տարբերություն չկա
4. Տարածքով ամենամեծ մայրցամաքը է. ա) Աֆրիկա բ) Եվրասիա գ) Հյուսիսային Ամերիկա դ) Անտարկտիդա
5. Ո՞ր մայրցամաքն է միաժամանակ տարածվում բոլոր չորս կիսագնդերում (Հյուսիսային, Հարավային, Արևելյան, Արևմտյան): ա) Հարավային Ամերիկա բ) Աֆրիկա գ) Ավստրալիա դ) Եվրասիա
6. Ինչի՞ շնորհիվ է Ասիա աշխարհամասը գտնվում և՛ հյուսիսային, և՛ հարավային կիսագնդերում: ա) Դրա մայրցամաքային մասի շնորհիվ բ) Շնորհիվ դրան կից գտնվող կղզիների գ) Որովհետև այն շատ մեծ է դ) Որովհետև այն հատում է բոլոր միջօրեականները
7. Ո՞ր մայրցամաքն է ամբողջությամբ տարածվում միայն արևելյան կիսագնդում: ա) Աֆրիկա բ) Ավստրալիա գ) Եվրասիա դ) Անտարկտիդա
8. Ի՞նչն է ընդգրկում աշխարհամասը, բայց ոչ մայրցամաքը: ա) Լեռնային համակարգեր բ) Գետեր և լճեր գ) Մայրցամաքին հարակից կղզիները դ) Պլատֆորմները
9. Ո՞ր մայրցամաքն է համարվում ամենափոքրը տարածքով: ա) Անտարկտիդա բ) Ավստրալիա գ) Հարավային Ամերիկա դ) Եվրոպա
10. Ո՞ր մայրցամաքի վրա է գտնվում Հարավային բևեռը: ա) Ավստրալիա բ) Անտարկտիդա գ) Աֆրիկա դ) Եվրասիա
11. Ըստ տեքստի, մայրցամաքների բնության բազմազանությունը հիմնականում պայմանավորված է. ա) Բնակչության խտությամբ բ) Աշխարհագրական դիրքով և ձգվածությամբ գ) Օվկիանոսային հոսանքներով դ) Բնական պաշարների առատությամբ
12. Քանի՞ աշխարհամաս կա: ա) 4 բ) 5 գ) 6 դ) 7
13. Ի՞նչ է միացնում օվկիանոսների տարբեր մասերը միմյանց: ա) Մայրցամաքներ բ) Նեղուցներ և ջրանցքներ գ) Կղզիներ դ) Ծոցեր
14. Ո՞ր մայրցամաքն ունի ամենամեծ ձգվածությունը և՛ արևմուտքից-արևելք, և՛ հյուսիսից-հարավ: ա) Աֆրիկա բ) Եվրասիա գ) Հյուսիսային Ամերիկա դ) Անտարկտիդա
15. Համաշխարհային օվկիանոսի մակերեսը մոտավորապես կազմում է. ա) 149 մլն կմ² բ) 510 մլն կм² գ) 361 մլն կм² դ) 400 մлն կм²
2. Մտապահել են մի թիվ, բազմապատկել են այն 4-ով և ստացել 52։ Մտապահված թիվը նշանակեք x-ով, կազմեք հավասարում և լուծեք այն։
X x 4 =52
X=52:4
x=13
3. Մտապահել են մի թիվ, ավելացրել են 8 և ստացել 33։ Մտապահված թիվը նշանակեք x-ով, կազմեք հավասարում և լուծեք այն։
x+8=33
x=33-8
x=25
4. Դահուկավազքի մրցումներին մասնակցում էին 53 մարզիկ։ Աղջիկները 17-ով քիչ էին տղաներից։ Քանի՞ աղջիկ և քանի՞ տղա էին մասնակցում մրցումներին։
x++x=53+17
2x=70
70:2=35
35-17=18
5. Երկու շրջանագծերի շառավիղները 3 սմ և 6 սմ են, իսկ նրանց կետերի ամենամեծ հեռավորությունը հավասար է 20 սմ-ի։ Գտե՛ք շրջանագծերի կենտրոնների հեռավորությունը։
6. Երկու մեծ և երեք փոքր կայանատեղերում տեղավորվում է ընդամենը 33 մեքենա, իսկ հինգ փոքր և երկու մեծ կայանատեղերում տեղավորվում է ընդամենը 43 մեքենա։ Քանի՞ մեքենա է տեղավորվում յուրաքանչյուր կայանատեղում։
Ասում են, էն թիթեռները, 150Որ գիշերվա խավարում, Որտեղ կրագ, որտեղ կըրակ, Որտեղ լույս է հենց վառվում, Հավաքվում են, շուրջը պատում, Մե ջն են ընկնում խելագար, 155Ասում են, թե էն Փարվանա Ջահիլներն են սիրավառ: Ըշտապելուց թև են առել, Դարձել թեթև թիթեռներ, Ու տակավին հուր տեսնելիս՝ 160Մեջն են ընկնում անհամբեր. Ջանք է անում ամեն մինը, Շուտով տանի, տիրանա… Ու այրվում են, այրվո՜ւմ անվերջ Կըտրիճները Փարվանա:
2․ Անգի՛ր սովորիր գոյականի հոլովներն ու հոլովումը
Գոյականի հոլովները
Արդի հայագիտության մեջ ընդունված է այն տեսակետը, որ արևելահայերենի գոյականն ունի 7 հոլով՝ ուղղական, սեռական, տրական, հայցական, գործիական, բաց-առական և ներգոյական: Որոշ մասնագետները գտնում են, որ գոյականն ունի միայն հինգ հոլով /հայցական հոլովը միացնում են ուղղական հոլովին, տրական հոլովը՝ սեռականին/։
1.Գրքում տպագրված են պատմվածք և վիպակ, որոնք միասին կազմում են 130 էջ:Վիպակի էջերի թիվը 4 անգամ շատ է պատմվածքի էջերի թվից:Քանի՞ էջ են զբաղեցնում պատմվածքը և վիպակը:
2.Դպրոցի համար գնեցին 243 սեղան և աթոռ:Աթոռ գնեցին 8 անգամ շատ, քան՝ սեղան:Քանի՞ սեղան և քանի՞ աթոռ գնեցին:
3.Լուծիր հավասարումը՝
a)8⋅(7+y)−4y=5y−62
b)−15y−36=8y+148 c) 13y+y−6y=128 d)2x+8x+21=111
e)5⋅(4x+6)-2⋅(10+x)=56 f)3⋅(6-x)+8⋅(1+x)=4
4.Բեռնատարի արագությունը 18 կմ/ժ-ով մեծ է ավտոբուսի արագությունից:Նրանք միաժամանակ իրար ընդառաջ դուրս եկան երկու քաղաքներից, որոնց միջև հեռավորությունը 632 կմ է:Գտիր բեռնատարի և ավտոբուսի արագությունները, եթե հայտնի է, որ նրանք հանդիպեցին շարժումը սկսելուց 4 ժամ հետո:
ա=70 կմ/ժ
բ=88կմ/ժ
5.Երկու եղբայրներ ունեն հավասար թվով ընկույզներ: Եթե ավագ եղբայրը կրտսերին տա 20 ընկույզ, ապա նրա մոտ կմնա 5 անգամ քիչ ընկույզ, քան՝ կրտսերի մոտ:Քանի՞ ընկույզ կար սկզբում եղբայրներից յուրաքանչյուրի մոտ:
x=30
6.Տոպրակում դրված են մանդարիններ:Եթե երեխաներից յուրաքանչյուրին բաժանենք 5-ական մանդարին, ապա 3մանդարին կպակասի, իսկ եթե բաժանենք 4-ական մանդարին, ապա 16մանդարին կավելանա: Քանի՞ մանդարին կար տոպրակում:
x=92մանդարին
7.Երկու տակառներում կա 544 լ բենզին: Երբ առաջինից վերցրին բենզինի 1/3-ը, իսկ երկրորդից՝ 1/7-ը, ապա երկու տակառներում բենզինի քանակները հավասարվեցին:Սկզբում քանի՞ լ բենզին կար տակառներից յուրաքանչյուրում:
Բարձրագահ Աբուլն ու Մըթին սարեր Մեջք մեջքի տըված կանգնել վեհափառ, Իրենց ուսերին, Ջավախքից էլ վեր՝ Բըռնած պահում են մի ուրիշ աշխարհ:
5Ասում են՝ էնտեղ արծըվի նըման, Ծիծղուն, կապուտակ երկընքի ծոցում, Նըստում էր էն սեգ սարերի արքան Իրեն Փարվանա ճերմակ ամրոցում:
Փարվանա արքան մի աղջիկ ուներ. 10Ու ոչ մի որսկան դեռ իրեն օրում Էնքան գեղեցիկ եղնիկ չէր տեսել` Իր որսն անելիս Մըթին սարերում:
Աշխույժ մանկությամբ զարդարում էր նա Ծերության օրերն ու սարերն իր հոր, 15Ու ապրում էր ծեր արքան Փարվանա Իրեն էն քընքուշ ծաղկով բախտավոր:
Մեծ բախտը սակայն առաջևն էր դեռ. Եկավ էն օրն էլ հասավ երջանիկ, Ու ղըրկեց արքան ուրախ դեսպաններ 20Ամեն մի ամրոց, ամեն արքունիք:
— Ո՜րտեղ է, ասավ, էն քաջը, թե կա, Իմ չընաշխարհիկ դըստերն արժանի, Թող առնի իր ձին, իր զենքն ու զըրահ, Գա՜, ցույց տա իրեն, իր բախտը տանի…
II
25Հագած, կապած զենք ու զըրահ, Ձիանք հեծած ամեհի, Ահա եկել հավաքվել են Կըտրիճները Կովկասի, Ծեր Փարվանա թագավորի 30Ապարանքի հանդիման Կազմ ու պատրաստ սպասում են Մոտիկ ժամին մըրցության: Ըսպասում է ողջ աշխարհքը՝ Եկած, կիտված Փարվանա, 35Թե ո՞ր կըտրիճն արդյոք պիտի Էն սիրունին տիրանա:
Հընչեց փողը: Ահա փունջ-փունջ Դըրանիկներ, նաժիշտներ, Ահա աղջիկն իր նազելի 40Ու թագավորն ալեհեր: Հայրը ինչպես մըռայլ մի ամպ, Աղջիկն անուշ մի լուսին, Ամպ ու լուսին իրար փարված՝ Դուրս են գալի միասին: 45Հառաչում է ողջ աշխարհքը. Կըտրիճները, քարացած, Երազների մեջ են ընկնում՝ Էս աշխարհքից վերացած: — Նայի՛ր, դստրի՛կ, իշխանազուն 50Էս քաջերին լայնալանջ, Այժմ պիտի հանդես դուրս գան, Պայքար մըտնեն քո առաջ. Մեկը իրեն ուժը ցույց տա, Մյուսը՝ շընորհքն իր բազկի, 55Ո՛րը՝ ճարպիկ ձիարշավը, Ո՛րն էլ՝ թափը իր վազքի: Իսկ երբ կըռիվն առնի դադար, Հայտնի լինին քաջն ու վատ, Ու երբ անցնեն մեր առջևից 60Կըտրիճները պայազատ, Ընտրի՛ր, զարկի՛ր ձեռքիդ խնձորն Անհաղթներից անհաղթին, Որ ողջ աշխարհ մայիլ մընա Անզուգական քո բախտին:
65Ասավ արքան, ձեռքը ձըգեց, Նըշան տըվավ պայքարին, Այնինչ՝ աղջիկն առաջ եկավ՝ Կարմիր խնձորն իր ձեռին: — Գուցե, հայրի՛կ, տըկար լավին 70Հաղթի մի վես տըմարդի, Բայց չի կարող լինել երբեք Նա սիրելին իմ սըրտի… — Է՜յ, Փարվանա չըքնաղ փերի, Ի՞նչն է հավան քո սըրտին,— 75Խըռնըվում են կըտրիճները, Խընդրում կըրկին ու կըրկին:
— Գա՞նձ ես ուզում, ոսկի՞, արծա՞թ, Անգին քարեր ու գոհա՞ր, Ա՞ստղ ես ուզում, մենք երկընքից 80Վեր կըբերենք քեզ համար: — Ինչի՞ս են պետք ոսկին, արծաթ Եվ կամ աստղը երկընքի, Ոչ էլ գոհար եմ պահանջում Սեր-ընկերից իմ կյանքի: 85Ես նըրանից հուր եմ ուզում, Անշեջ հուրը սըրբազան, Ով կըբերի անշեջ հուրը, Նա է ընտրած իմ փեսան…
Ասավ աղջիկն, իրար անցան 90Կըտրիճները քաջարի, Ձիանք հեծած թըռան հապճեպ Դեպի չորս կողմն աշխարհի: Թըռա՜ն, շուտով գըտնեն, բերեն Անշեջ հուրը աղջըկան. 95Բայց… տարիք են գալի՜ս, գընո՜ւմ, Նըրանք չըկան ու չըկան…
III
— Հայրի՛կ, ինչո՞ւ ետ չըդարձան Էն քաջերը սիրատենչ. Մի՞թե, հայրի՛կ, ինձ մոռացան, 100Էլ չեն բերիլ հուրն անշեջ:
— Ո՜չ, իմ դըստրիկ, կըգան անշուշտ Ու կըբերեն էս տարի. Կըռիվներով արյունըռուշտ Լիքն է ճամփեն քաջերի: 105Ո՜վ իմանա, պետք է անցնեն Մութ աշխարհքից, սև ջըրից. Ո՜վ իմանա, պետք է փախցնեն Յոթգըլխանի դևերից:
Անց է կենում դարձյալ տարին: 110Նայում է կույսն ամեն օր. — Ո՜ւր է, հայրի՛կ, ե՞րբ կըգա նա՝ Սարից թըռած ձիավոր:
Միշտ երազում ես տեսնում եմ Էն հերոսին ապագա. 115Հուր կարոտով թըռած իմ դեմ, Լուսանում է… ու չըկա:
— Կըգա, դըստրի՛կ, իմ թանկագին, Հեշտ չի բերվում հուրն անշեջ. Շատ-շատ անգամ բերող հոգին 120Ինքն է այրվում նըրա մեջ…
Անց է կենում դարձյալ տարին: Նայում է կույսն ամեն օր. Ոչ մի սարից, ոչ մի ճամփում Չի երևում ձիավոր:
125— Հայրի՛կ, հայրի՛կ, մի՞թե չըկա Էս աշխարհքում անշեջ հուր. Թառամում է սիրտըս ահա, Պաղ է էս կյանքն ու տըխուր…
Էլ չի խոսում. մռայլ, տըրտում, 130Լուռ է արքան ալևոր, Սև-սև ցավերն իրեն սըրտում՝ Միտք է անում գըլխակոր:
IV
Էսպես անցան շատ տարիներ. Տըխուր աղջիկն արքայի 135Նայե՜ց, նայե՜ց սարերն ի վեր Ճամփաներին ամայի, Հույսը հատավ… ու լաց եղավ. Էնքա՜ն արավ լաց ու կոծ, Որ լիճ կըտրեց արտասուքը, 140Ծածկեց քաղաքն ու ամրոց. Ծածկե՜ց, կորա՜ն, ինքն էլ հետը… Այժըմ էնտեղ տըրտմաշուք Խոր Փարվանա լիճն է ծըփում, Հըստա՜կ, ինչպես արտասուք: 145Ու էն վըճիտ ջըրերի տակ Ցույց են տալի մինչ էսօր Ծեր արքայի ճերմակ ամրոցն Ու շենքերը փառավոր:
* * *
Ասում են, էն թիթեռները, 150Որ գիշերվա խավարում, Որտեղ ճըրագ, որտեղ կըրակ, Որտեղ լույս է հենց վառվում, Հավաքվում են, շուրջը պատում, Մեջն են ընկնում խելագար, 155Ասում են, թե էն Փարվանա Ջահիլներն են սիրավառ: Ըշտապելուց թև են առել, Դարձել թեթև թիթեռներ, Ու տակավին հուր տեսնելիս՝ 160Մեջն են ընկնում անհամբեր. Ջանք է անում ամեն մինը, Շուտով տանի, տիրանա… Ու այրվում են, այրվո՜ւմ անվերջ Կըտրիճները Փարվանա:
Գործարանի երեք արտադրամասերում աշխատում են 900 բանվորներ։ Առաջին արտադրամասում բանվորների քանակը 3 անգամ մեծ է, քան երկրորդում, իսկ երրորդում 150-ով փոքր է, քան առաջինում։ Քանի՞ բանվոր է աշխատում ամեն մի արտադրամասում։
1ար-xբ 210բ
2ար-3xբ 630բ
3ար-x-150 60բ
x+3x+x-150=900
5x=1050
x=210
Նավակի արագությունը գետի հոսանքի ուղղությամբ հավասար է 12 կմ/ժ-ի, իսկ հակառակ ուղղությամբ՝ 8 կմ/ժ-ի։ Գտե՛ք գետի հոսանքի և նավակի արագությունները։
գ-x
ն-12-x
գ+ն-x+12
ն-ա-x+8
12-x=8+x
-x-x=8-12
-2x=-4
x=2
Առաջադրանքի համաձայն՝ բանվորների բրիգադը պետք է որոշ քանակությամբ մանրակներ պատրաստեր 12 օրում։ Սակայն բրիգադը, օրական պատրաստելով 60 մանրակ, առաջադրանքը կատարեց 8 օրում։ Օրական քանի՞ մանրակ պիտի պատրաստեր բրիգադը՝ առաջադրանքի համաձայն։
ըստ ար․ -x h
ընդ x*12
ընդ հատ 60 x8 =
12 x=60×8 = 480
x=40
Ո՞ր բնական թվերն են հետևյալ անհավասարումների լուծումներ. ա) 2 < x < 5, x=3,4 գ) x > 0, x=1-անվերջ ե) x ≤ 4, x=4,3,2,1 բ) 3 < x ≤ 7, x=7,6,5,4, դ) 0 < x ≤ 5 x=5,4,3,2,1
. Եռանկյան պարագիծը 84 սմ է։ Գտե՛ք նրա կողմերի երկարությունները, եթե նրանք համեմատական են 7, 9, 12 թվերին։
7+9+12=28
21+27+36=84
16 շինարարներ շենքի պատերը կառուցել են 81 օրում։ Քանի՞ շինարար կկառուցի նույնանման շենքի պատերը 36 օրում
